مطالبه وجه چک

چک به عنوان یکی از اسناد تجاری و بانکی در ایران از جایگاه قانونی بسیار مهمی برخوردار است. بسیاری از معاملات تجاری و روزمره با استفاده از چک انجام می‌شود و به همین دلیل، قانون‌گذار تدابیری برای حمایت از دارنده چک اندیشیده است. با این حال، در بسیاری از موارد دارنده چک با مشکل وصول آن مواجه می‌شود و همین مسئله منجر به طرح دعوا در مراجع قانونی می‌گردد.

مطالبه وجه چک یکی از حقوق مسلم دارنده آن است که می‌تواند با روش‌های مختلف از جمله اجرای ثبت، دادگاه یا شورای حل اختلاف نسبت به دریافت طلب خود اقدام کند. آشنایی با قوانین مرتبط، مدارک مورد نیاز، مهلت‌های قانونی و همچنین تفاوت دعواهای حقوقی و کیفری در این زمینه نقشی حیاتی دارد. افزون بر این، همراهی یک وکیل کیفری متخصص می‌تواند روند دادرسی را تسهیل کرده و از اطاله آن جلوگیری کند.

در ادامه به‌طور کامل به جنبه‌های مختلف مطالبه وجه چک پرداخته و بهترین راهکارهای قانونی را بررسی خواهیم کرد.

مطالبه وجه چک چیست؟

مطالبه وجه چک به فرایندی گفته می‌شود که دارنده چک برای دریافت مبلغ درج‌شده در آن از صادرکننده اقدام قانونی می‌نماید. بر اساس ماده ۲ قانون صدور چک، هر کس چکی صادر کند باید در تاریخ مندرج در آن، معادل وجه آن در بانک محال‌علیه (بانکی که چک از آن صادر شده) موجودی داشته باشد. در غیر این صورت، دارنده چک حق دارد با مراجعه به بانک گواهی عدم پرداخت دریافت کرده و مراحل قانونی وصول را طی کند.

در عمل، بسیاری از چک‌ها به‌دلایل مختلف از جمله نبود موجودی، مسدود بودن حساب یا تنظیم نادرست چک قابل وصول نیستند. در چنین شرایطی، دارنده باید یکی از روش‌های قانونی برای مطالبه وجه چک را انتخاب کند. این فرآیند تنها حقوق مالی دارنده را در بر نمی‌گیرد بلکه آثار حقوقی و کیفری نیز برای صادرکننده در نظر گرفته شده است.

بنابراین، مطالبه وجه چک تنها یک دعوای ساده مالی نیست بلکه ترکیبی از حقوق تجاری، کیفری و آیین دادرسی محسوب می‌شود. به همین دلیل، آگاهی از راه‌های صحیح اقدام و استفاده از خدمات حقوقی معتبر اهمیت زیادی دارد.

روش‌های قانونی برای مطالبه وجه چک

مطالبه وجه چک از طریق اجرای ثبت

اجرای ثبت یکی از سریع‌ترین و مؤثرترین راه‌ها برای وصول مبلغ چک به شمار می‌رود. دارنده چک می‌تواند با در دست داشتن اصل چک و گواهی عدم پرداخت به اداره ثبت اسناد رسمی مراجعه کرده و تقاضای صدور اجرائیه نماید. این اقدام به دلیل سرعت بالا نسبت به دعاوی حقوقی در دادگاه، مورد استقبال بسیاری از افراد قرار می‌گیرد.
اجرای ثبت به دارنده این امکان را می‌دهد که بدون نیاز به اقامه دعوای طولانی، مستقیماً اموال صادرکننده چک را توقیف و طلب خود را وصول کند. البته باید توجه داشت که اجرای ثبت محدودیت‌هایی هم دارد؛ برای مثال، در صورتی که صادرکننده هیچ مال یا حساب بانکی قابل شناسایی نداشته باشد، وصول مبلغ از این طریق دشوار خواهد شد.

مطالبه وجه چک از طریق دادگاه

ارجاع به دادگاه عمومی حقوقی یکی دیگر از راه‌های وصول چک است. دارنده پس از دریافت گواهی عدم پرداخت می‌تواند دادخواست مطالبه وجه چک را تقدیم دادگاه نماید. این مسیر ممکن است زمان‌بر باشد اما در برابر برخی موانع، تنها راه موجود محسوب می‌شود. در این حالت، پس از رسیدگی، دادگاه حکم به پرداخت وجه چک صادر کرده و در نهایت از طریق اجرای احکام وصول انجام می‌گیرد.

مطالبه وجه چک از طریق شورای حل اختلاف

برای چک‌هایی که مبلغ آنها کمتر از ۲۰ میلیون تومان است، رسیدگی در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار دارد. این مرجع به‌طور کوتاه‌تر و ساده‌تری به اختلافات مالی رسیدگی می‌کند. نقش شورا بیشتر در موارد کم‌ارزش و پرونده‌های سبک پررنگ می‌شود. با این حال، دارنده باید همه مدارک ضروری را ارائه دهد تا شورا بتواند رأی مقتضی بدهد.

مدارک لازم برای طرح دعوای مطالبه وجه چک

اصل چک

نخستین و مهم‌ترین مدرک برای اقدام قانونی، ارائه اصل چک است. بدون ارائه اصل سند، هیچ‌گونه دادرسی آغاز نخواهد شد.

گواهی عدم پرداخت بانک

بانک موظف است در صورت برگشت چک، به دارنده آن گواهی عدم پرداخت بدهد. این گواهی سند رسمی محسوب می‌شود و شرط اصلی برای اقامه دعواست.

مدارک شناسایی دارنده چک

شناسنامه یا کارت ملی دارنده چک نیز باید به دادگاه یا مرجع رسیدگی ارائه گردد تا رابطه مالکیت او بر سند ثابت شود.

مدت زمان و مهلت قانونی مطالبه وجه چک

مهلت شکایت حقوقی

دارنده می‌تواند در هر زمان پس از دریافت گواهی عدم پرداخت، دعوای حقوقی خود را مطرح نماید. محدودیت زمانی خاصی برای دعوای حقوقی وجود ندارد.

مهلت طرح دعوای کیفری چک بلامحل

بر اساس قانون، دارنده چک تنها شش ماه از تاریخ صدور فرصت دارد که نسبت به برگشت زدن آن اقدام کند و پس از آن، شش ماه دیگر برای طرح دعوای کیفری در اختیار دارد. در غیر این صورت، فقط می‌تواند از راه‌های حقوقی اقدام نماید.

تفاوت دعوای حقوقی و کیفری در مطالبه وجه چک

دعوی کیفری به دنبال مجازات صادرکننده چک بلامحل است و علاوه بر وجه چک، آزادی او نیز در معرض تهدید قرار دارد. اما دعوای حقوقی تنها معطوف به دریافت مبلغ چک می‌باشد. در نتیجه، انتخاب مسیر صحیح به شرایط پرونده بستگی دارد. چک‌های تضمینی، بدون تاریخ یا سفیدامضا معمولاً قابلیت شکایت کیفری ندارند.

نقش وکیل در دعاوی مطالبه وجه چک

همراهی وکیل پایه یک دادگستری در دعاوی مربوط به چک اهمیت ویژه‌ای دارد. وکیل متخصص می‌تواند مدارک مورد نیاز را جمع‌آوری کرده، بهترین مسیر قانونی را پیشنهاد دهد و با تسلط بر رویه قضایی، مانع از تأخیر در رسیدگی شود.

افزون بر این، برخی اشتباهات مانند اقدام پس از پایان مهلت قانونی یا طرح دعوا در مرجع غیرصالح، می‌تواند موجب از دست رفتن حقوق دارنده گردد. حضور وکیل چک مانع از بروز این خطاها خواهد شد.

مشاوره با وکیل مطالبه وجه چک

در نهایت می‌توان گفت که مطالبه وجه چک نیازمند آگاهی دقیق از قوانین و انتخاب مسیر درست حقوقی یا کیفری است. ارائه مدارک کامل و در نظر گرفتن مهلت‌های قانونی از اهمیت بالایی برخوردار است. با وجود مسیرهای مختلف، بسیاری از افراد برای تسریع در دریافت حق خود ترجیح می‌دهند از خدمات مشاوره و وکالت استفاده کنند.

اگر شما نیز با چک برگشتی یا مشکلات وصول آن روبه‌رو هستید، می‌توانید از تخصص وکلای مجرب مؤسسه حقوقی «ملی وکیل» بهره‌مند شوید. با تماس 📞 09121304085 در کوتاه‌ترین زمان برای احقاق حق شما اقدام خواهد شد.

سوالات متداول درباره مطالبه وجه چک

آیا چک بدون تاریخ قابل مطالبه است؟
بله، اما باید تاریخ وصول درج گردد تا گواهی عدم پرداخت صادر شود.

هزینه دادرسی مطالبه وجه چک چقدر است؟
هزینه دادرسی بر اساس مبلغ مندرج در چک محاسبه می‌شود.

مطالبه وجه چک در شورای حل اختلاف چطور انجام می‌شود؟
با ارائه اصل چک، گواهی عدم پرداخت و مدارک شناسایی، شورا به پرونده رسیدگی می‌کند.