ماده 129 قانون مجازات اسلامی

ماده 129 قانون مجازات اسلامی یکی از مقررات مهم در نظام کیفری ایران است که به موضوع استماع شهادت شهود در جریان دادرسی کیفری می‌پردازد. درک دقیق این ماده و آگاهی از کاربردهای آن برای طرفین دعوا، وکلا و حتی قضات بسیار حیاتی است، چرا که می‌تواند تأثیر مستقیمی بر روند رسیدگی به پرونده‌های کیفری داشته باشد.

در این مطلب، قصد داریم ماده 129 قانون مجازات اسلامی را به‌صورت کامل بررسی کنیم، تفسیر حقوقی آن را ارائه دهیم و نکات کلیدی مرتبط را توضیح دهیم. اگر در خصوص این ماده قانونی پرسشی دارید یا نیاز به مشاوره تخصصی دارید، با وکلای با‌تجربه موسسه حقوقی ملی وکیل تماس بگیرید: 09121304085.

متن کامل ماده 129 قانون مجازات اسلامی

طبق ماده 129 قانون مجازات اسلامی:
“تحقیقات و بازجویی از شاهد باید با حضور متهم یا وکیل دیوان عالی کشور انجام شود مگر اینکه جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی باشد یا آنکه حضور متهم موجب فساد شود. در این صورت، بازجویی بدون اطلاع او صورت می‌گیرد، اما پس از اتمام بازجویی، متهم باید از آن مطلع شود.”

این ماده در راستای حفظ حقوق متهم و رعایت اصول دادرسی عادلانه تنظیم شده است؛ اما در شرایط خاصی، مانند جرایم علیه امنیت کشور، استثنائاتی برای آن در نظر گرفته شده است.

تفسیر ماده 129 قانون مجازات اسلامی

۱. اصل حضور متهم یا وکیل او در بازجویی از شاهد

یکی از اصول مهم دادرسی کیفری، حق دفاع متهم است. بر اساس ماده 129، بازجویی از شاهد باید در حضور متهم یا وکیل کیفری تهران او انجام شود. این امر به متهم امکان می‌دهد تا در جریان شهادت قرار بگیرد و در صورت لزوم، از خود دفاع کند.

۲. استثنائات ماده 129 قانون مجازات اسلامی

دو استثنا برای این قاعده در نظر گرفته شده است:

• جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی: در این موارد، ممکن است حضور متهم در بازجویی از شاهد به دلیل ملاحظات امنیتی محدود شود.
• حالت‌هایی که حضور متهم موجب فساد می‌شود: چنانچه حضور متهم منجر به تهدید شاهد یا ایجاد مانع در روند دادرسی شود، بازجویی می‌تواند بدون اطلاع او انجام شود.

۳. الزام به اطلاع‌رسانی به متهم

حتی در موارد استثنا، قانون‌گذار تأکید کرده است که پس از اتمام بازجویی، متهم باید از محتوای آن آگاه شود. این موضوع نشان‌دهنده تعادل بین حفظ امنیت و رعایت حقوق متهم است.

کاربرد ماده 129 قانون مجازات اسلامی در دعاوی کیفری

۱. در پرونده‌های جنایی

در دعاوی مربوط به قتل، سرقت یا جرایم خشن، شهادت شهود می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در سرنوشت پرونده داشته باشد. اگر شهادت در غیاب متهم اخذ شده باشد، ممکن است وکیل متهم بر اساس ماده 129 اعتراض کند و خواستار استماع مجدد شاهد شود.

۲. در پرونده‌های امنیتی

در پرونده‌های مرتبط با جاسوسی، تروریسم یا سایر جرایم علیه امنیت ملی، امکان بازجویی از شاهد بدون حضور متهم وجود دارد. در این موارد، وکیل متهم باید پس از اطلاع از مفاد بازجویی، استراتژی دفاعی مناسبی را تدوین کند.

۳. در دعاوی خانوادگی و جرایم عمومی

در جرایم خانوادگی مانند خشونت خانگی، شهادت شهود اهمیت زیادی دارد. اگر در چنین پرونده‌هایی شهادت شاهد بدون حضور متهم اخذ شده باشد، متهم می‌تواند به این موضوع اعتراض کند و خواستار رعایت ماده 129 قانون مجازات اسلامی شود.

سوالات متداول درباره ماده 129 قانون مجازات اسلامی

۱. آیا بازجویی بدون اطلاع متهم می‌تواند دلیل بی‌اعتباری شهادت باشد؟

بله، در صورتی که بازجویی بدون رعایت شرایط ماده 129 قانون مجازات اسلامی انجام شود، متهم می‌تواند به این موضوع اعتراض کرده و تقاضای استماع مجدد شاهد را داشته باشد.

۲. آیا این ماده در تمامی جرایم کیفری قابل اعمال است؟

خیر، همان‌طور که در متن ماده مشخص شده است، در برخی جرایم مانند جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی، استثنائاتی وجود دارد که حضور متهم را محدود می‌کند.

۳. آیا وکیل متهم می‌تواند درخواست مجدد بازجویی شاهد را دهد؟

بله، اگر شهادت شاهد بدون رعایت مقررات ماده 129 قانون مجازات اسلامی اخذ شده باشد، وکیل متهم می‌تواند درخواست استماع مجدد شاهد را ارائه دهد.

۴. آیا در دعاوی مدنی نیز این ماده کاربرد دارد؟

خیر، ماده 129 قانون مجازات اسلامی به‌طور خاص به دادرسی کیفری مربوط است و در دعاوی مدنی قابل استناد نیست.

مشاوره حقوقی تخصصی با وکلای موسسه حقوقی ملی وکیل

اگر در خصوص ماده 129 قانون مجازات اسلامی یا سایر مقررات حقوق کیفری نیاز به راهنمایی دارید، با وکلای مجرب موسسه حقوقی ملی وکیل تماس بگیرید. تیم ما آماده ارائه مشاوره حقوقی دقیق و حرفه‌ای به شما است.

📞 شماره تماس: 09121304085
📍 آدرس: تهران، خیابان ولیعصر، ساختمان ملی وکیل

جمع‌بندی

ماده 129 قانون مجازات اسلامی نقشی محوری در فرآیند دادرسی کیفری دارد و آگاهی از مفاد آن می‌تواند در روند دفاع از متهمان و پیشبرد پرونده‌های کیفری تأثیرگذار باشد. این مطلب تلاش کرد تا به‌صورت جامع، این ماده را بررسی کند و کاربردهای عملی آن را توضیح دهد.

اگر در خصوص این ماده یا سایر قوانین کیفری نیاز به مشاوره تخصصی دارید، همین حالا با موسسه حقوقی ملی وکیل تماس بگیرید: 09121304085.