حقوق متهم

حقوق متهم مجموعه ‌ای از امتیازات قانونی است که برای حمایت از شخصی که به ارتکاب جرم متهم شده ، در نظر گرفته می ‌شود . در نظام حقوقی ایران ، این حقوق بر پایه اصول عدالت ، انصاف و اصل برائت بنا شده‌ اند تا از تعرض ، تبعیض یا رفتار ناعادلانه نسبت به اشخاص جلوگیری شود . مطابق قانون اساسی و قوانین آیین دادرسی کیفری ، متهم تا زمانی که جرم او در دادگاه صالح ثابت نشده است ، بی‌ گناه محسوب می‌ شود . با این حال ، واقعیت نشان می ‌دهد بسیاری از افراد بدون شناخت از حقوق خود ، در مراحل بازداشت یا بازجویی دچار آسیب‌ های جدی حقوقی می ‌شوند .

برای همین آگاهی از حقوق متهم در دادگاه ، تحقیقات مقدماتی و بازداشت اهمیت ویژه ‌ای دارد . موسسه حقوقی ملی وکیل با بهره‌ گیری از وکلای مجرب کیفری ، این امکان را فراهم کرده است تا افراد در هر مرحله از فرایند دادرسی از مشاوره تخصصی بهره ‌مند شوند . در صورت نیاز، می ‌توانید برای دریافت راهنمایی فوری با شماره 📞 09121304085  تماس بگیرید .

اهمیت رعایت حقوق متهم در دادرسی کیفری

چرا قانون از متهم حمایت می‌ کند ؟

قانون‌ گذار، حمایت از متهم را نه از سر چشم ‌پوشی از جرم ، بلکه برای تحقق عدالت در فرایند کیفری در نظر گرفته است. هر فردی ممکن است به اشتباه تحت تعقیب قرار گیرد و صرف اتهام نباید موجب بی‌ عدالتی شود . قانون ، فرایند تحقیق، بازجویی ، بازداشت و محاکمه را بر مبنای عدالت و رعایت حقوق متهم تنظیم کرده تا امکان دفاع قانونی برای همه فراهم شود .
به عنوان مثال ، اگر متهم بدون رعایت تشریفات بازداشت شود یا از حق دسترسی به وکیل کیفری محروم گردد ، تمام تحقیقات دارای ایراد قانونی بوده و ممکن است بی ‌اعتبار شود.

اصل برائت و نقش آن در پرونده

اصل برائت یکی از بنیادی ‌ترین حقوق انسان در قانون اساسی و آیین دادرسی کیفری ایران است . بر اساس اصل ۳۷ قانون اساسی ، «هیچ‌ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی ‌شود مگر جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد ».
این اصل به قاضی ، ضابطان و مأموران هشدار می ‌دهد که متهم را پیش از صدور حکم ، مجرم تلقی نکنند . وکیل کیفریِ آشنا با این حق می ‌تواند از موکل خود در برابر هرگونه تصمیم عجولانه یا غیر قانونی دفاع کند .
مشاوره با وکیل متخصص در موسسه ملی وکیل کمک می ‌کند تا از ابتدای پرونده ، اصل برائت در دفاعیات حفظ شود و هیچ ‌یک از حقوق متهم در بازداشت یا دادگاه نادیده گرفته نشود .

مهم‌ ترین حقوق متهم طبق قانون

قانون آیین دادرسی کیفری مجموع ه‌ای از حقوق حمایتی را برای متهم مشخص کرده است تا از افراط و سوءاستفاده در مراحل تعقیب و بازجویی جلوگیری شود . در ادامه ، هریک از این حقوق متهم به همراه مثال کاربردی آورده شده است :

• حق سکوت

متهم مکلف به پاسخ ‌گویی نیست و می ‌تواند از پاسخ‌ دادن به پرسش ‌هایی که علیه اوست امتناع کند . برای نمونه ، اگر مأمور بازجو بخواهد متهم را وادار به اعتراف کند ، متهم می ‌تواند با استناد به حق سکوت از بیان مطالبِ موجب ضرر خود خودداری نماید .

• حق داشتن وکیل در تمام مراحل

یکی از مهم ‌ترین حقوق متهم ، حضور وکیل در همه مراحل دادرسی است. وکیل اعاده دادرسی می ‌تواند ضمن کنترل مراحل بازجویی و نگارش لایحه دفاعیه ، از نقض اصول قانونی جلوگیری کند . در بسیاری از پرونده ‌های کیفری ، حضور وکیل از بروز اشتباهاتی که به بازداشت طولانی می ‌انجامد ، جلوگیری کرده است .

• حق اطلاع از موضوع اتهام

هر شخص باید بداند به چه جرم و بر چه اساسی تحت تعقیب است . این اصل سبب می ‌شود دفاع مؤثر امکان ‌پذیر باشد . مأموران تحقیق مکلف ‌اند هنگام بازداشت ، موضوع اتهام را به ‌روشنی بیان کنند .

• حق دسترسی به پرونده و ادله

متهم یا وکیل او باید بتوانند ادله ‌ای را که اساس اتهام بر آن است مطالعه کرده و در صورت لزوم پاسخ دهند . به عنوان مثال ، در پرونده‌ای با اتهام سرقت ، اگر شاهد یا مدرکی علیه متهم وجود دارد ، متهم باید طبق قانون به آن دسترسی داشته باشد .

• حق بازجویی قانونی بدون فشار

اعمال هر نوع تهدید ، شکنجه یا فشار برای اعتراف خلاف قانون است . بازجویی باید در بازداشتگاه رسمی و با رعایت اصول قانونی انجام شود . چنان چه تخطی صورت گیرد ، وکیل می ‌تواند ابطال آن بازجویی را از دادگاه بخواهد .

• حق استفاده از مترجم

متهمانی که به زبان فارسی مسلط نیستند ، باید از مترجم رسمی بهره‌ مند شوند تا محتوا و سؤالات برایشان روشن باشد . بدون حضور مترجم ، ادامه بازجویی فاقد اعتبار است .

• حق تماس با خانواده

حق تماس با خانواده یکی از جنبه‌ های انسانی حقوق متهم در بازداشت است و مانع محرومیت غیر قانونی او از ارتباط اجتماعی می‌ شود . مأموران موظف ‌اند این تماس را فراهم کنند .

• حق اعتراض به قرارها (تأمین ، بازداشت و…)

اگر برای متهم قرار تأمین سنگینی صادر شود ، مانند بازداشت موقت ، او می‌تواند ظرف ده روز به این تصمیم اعتراض کند. وکیل کیفری با شناخت از رویه دادگاه ‌ها ، می‌ تواند دلایل قوی برای آزادی یا تخفیف قرار ارائه دهد .

اینها تنها بخشی از حقوق تعیین‌ شده برای متهم هستند که نادیده ‌گرفتن آن ‌ها می ‌تواند پیامد های جبران ‌ناپذیری به همراه داشته باشد .
برای بررسی پرونده و مشاوره دقیق در زمینه حقوق متهم در دادگاه یا بازداشت ، می ‌توانید با شماره 09121304085 تماس بگیرید و از راهنمایی وکیل کیفری در موسسه ملی وکیل استفاده کنید .